Istòria Vath d’Aran, tèrra gascona   La Garona en Aran (blog de Francinette38270) En vath d’Aran, que s’i parla gascon. Qu’ei aquiu que vad la Garona. La vath d’Aran apartenguèva au reiaume d’Aragon. En 1175, lo rei Alfons III que balhè la vath d’Aran a Centolh de Bigòrra qui’s maridè dab ua cosia deu rei.…

Lire la suite

Eths medecins   Eth medecin Va-plan que vegèva* un malaut Potinguejat* tanben peth sué confrair Va-mau. Aqueste que disè : « non n’a pas per dus dias. » Eth aute arresponó :  » d’aqueras maladias Eths de qui’n son tocats que’us n’ei tostemps sortits. » Jamès non s’acordèn, tostemps de dus avís. Va-plan volè sagnar* ; mes après…

Lire la suite

NATURA L’ariçon   L’ariçon de castanha L’ariçon deu casau               Au casau, que trobam ariçons : ariçons de castanhas mes tanben ariçons qui corren. Que son cobèrts de hissons*. L’ariçon deu casau que drom lo dia e que caça* de nueit : vèrmis*, limacs, escargòlhs. Qu’ei l’amic deu jardinèr. En cas…

Lire la suite

L’agla e lo renard http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/07/laglaelorenard.mp3 Un jorn, l’Agla planava dens lo cèu. Lo Renard, qui l’espiava d’ençà-vath*, lo tirèc la lenga.  Mès l’Agla a de bons uèlhs. Coma un eslambret*, caijoc* suu Renard, se l’emportèc mès haut que las crums*, e lo larguèc. En bèth càiger, lo Renard cridava :   « Portatz palha !   …

Lire la suite

Istòria Lo Biarn sobiran Lo Duc de Gasconha que creè lo Biarn en 866. Que s’agraní per maridatges, deu vescomtat d’Auloron en 1050 e deu vescomtat deu Montanerés en 1090 e per la conquista deu parçan d’Ortès suu vescomte de Dacs.    Centolh V que decidí de non pas mes depéner deu Duc d’Aquitània. Qu’estampè…

Lire la suite

Lo mainat dens la montanha   Un còp èra, que i avè ua vaca qui s’aperava Griseta per’mor qu’èra tota grisa. Que corrèva dens lo camp de Joan Pèir dab Sirus, lo can. Lo Joan Pèir qu’èra vaquèr a Siròs. Un dia que vedó Griseta qu’avè hèit un beròi vetèth pigalhat. Lo Joan Pèir qu’escrivó…

Lire la suite

Istòria La patz deus aulhèrs En la montanha, las estivèras* èran proprietat comuna deus poblans de las vaths. Que i amassavan lenha e hasèvan pèisher* lo bestiar. Pro viste, los poblans passèn acòrdis dab los de las vaths vesias tà partatjar las estivèras*, los camins tà pujà’i e las aigas. Aqueths acòrdis asseguravan la patz…

Lire la suite

Cançons Lo rei petit       Jo que t’avi dit, Que lo rei petit Qu’èra lo mei bèth De tots los ausèths, Lo chapèu suu cap, Tot esperrecat, La camisa dessús, Tota plea de puç. Qu’avè un gilet De pèth de droguet, E lo pantelon N’èra pas tròp bon, Au cap deus solièrs S’i…

Lire la suite

NATURA Las hoas Buteo buteo en latin, buzzard en anglés, buse variable en francés, qu’a mei d’un nom en gascon, per exemple, la hoa (Gèrs), la tora (Lanas), la toda (Bearn), la buta (Vath d’Aspa), la votera (Comenge), la bissòca (Medòc) o la bossaca (Vath d’Aran).   hoa quilhada sus un piquet de barralha Lo…

Lire la suite