SCIÉNCIAS Viatjar dens l’espaci   Tà viatjar sus Tèrra, que prenguem un veïcule, que botam carburant. Quan ne n’i a pas mei, que nos arrestam en ua pompa d’essença, lo plen e haut !   Per exemple, en Australia, los camions que deven rotlar longtemps sense tornar prénguer gasòli. Qu’ajustan sèrvas* pertot (en jaune sus…

Lire la suite

NATURA Shiulet Que pòts fabricar un shiulet dab l’òs d’un fruit (abricòt, ceresa, pershec, prua). Pren l’òs e freta’u sus ua pèira tà l’obrir sus un costat. Tira l’amètla* se n’ei pas boharòc* dab ua estaca* o un clau. Boha suu hiu deu horat. Aqueths shiulets que’us hèn parièr dab los copets deus aglands. Alavetz…

Lire la suite

Istòria Las guèrras de religion   Lo rei de França, Francés 1èr (1494-1547), que tolerava las ideas navèras. Los protestants, ahardits*, que demandèn drets navèths, alavetz trobles comencèn un drin pertot. Lo protestantisme que tocava sustot letraherits*, nòbles e borgés. Lo rei seguent, Enric II, que’s morí en 1559. Catolics e protestants que’s pelegèn tà…

Lire la suite

La cançon deus ausèths http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/09/coucou.mp3 Cocut, cocut Se la branca pèta, soi fotut. Responsa    Lo cocut http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/09/aurangleta.mp3 Paga-me Te pagarèi Que seram quitis Responsa  L’aurangleta http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/09/caille_des_bles_001_chant.mp3 Sèt per ueit, sèt per ueit, sèt per ueit ! Tres per un, tres per un, tres per un ! Responsa   La calha    http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/09/0458.mp3 Pic, pic,…

Lire la suite

NATURA La marmòta   Que soi la marmòta qui cor per las pradas de la montanha. Tot lo dia, que mingi flors shucosas* e ièrba grassa. Dab las autas marmòtas que hèm espòrt : corsa e bòxa.  Lo vrèspe que hèi lo cluc*. Quina bèra vita ! Que’m cau ocupar deus marmotons e preparar la tuta…

Lire la suite

Istòria Enric e Margalida de Lebret En 1517, Enric II de Lebret* qu’estó rei de Navarra (non demorava sonque la Navarra baisha), coprince d’Andòrra, comte de Foish, de Bigòrra e de Bearn. A la mort deu son gran pair, Alan de Lebret, en 1522, qu’eretè de las tèrras de Lebret*, çò qui hasó d’eth lo…

Lire la suite

Lo partatge Jo sabi un conte. Un jorn, l’Agla digoc a l’Astoret* e a l’Agaça* : ― Associem-nos ende caçar ensemble. ― Agla, coma voleràs. Autanlèu, l’Agla, l’Astoret e l’Agaça partiscón entà la caça. A sorelh cochat, avèvan dejà gahat tres cents caps de gibièr de tota raça. ― Ara, ça digoc l’Agla, s’agís de…

Lire la suite

NATURA Las aglas deus Pirenèus http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/07/aglas.mp3 Dens los Pirenèus, que pòts véser tres aglas : l’agla botada, l’agla deu Bonelli e l’agla reau.       L’agla botada qu’ei petita coma ua hoa (1 mètre d’envergadura). Que demora dens los bòscs. Que canta e torna cantar cuih cuih cuih. http://arraton.fr/arraton.fr/wp-content/uploads/2020/07/Hieraaetus.pennatus.mp3       L’agla deu…

Lire la suite

Istòria Vath d’Aran, tèrra gascona   La Garona en Aran (blog de Francinette38270) En vath d’Aran, que s’i parla gascon. Qu’ei aquiu que vad la Garona. La vath d’Aran apartenguèva au reiaume d’Aragon. En 1175, lo rei Alfons III que balhè la vath d’Aran a Centolh de Bigòrra qui’s maridè dab ua cosia deu rei.…

Lire la suite

Eths medecins   Eth medecin Va-plan que vegèva* un malaut Potinguejat* tanben peth sué confrair Va-mau. Aqueste que disè : « non n’a pas per dus dias. » Eth aute arresponó :  » d’aqueras maladias Eths de qui’n son tocats que’us n’ei tostemps sortits. » Jamès non s’acordèn, tostemps de dus avís. Va-plan volè sagnar* ; mes après…

Lire la suite