10-12 ans

Sus la tela (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 29, 2021

Sus la tela   Se sabèvi, sus la tela, dab lo pincèu Abarrejar* colors verdas, rojas e blancas Que pintrerí un surrèr*, d’arreboishudas* brancas Torçudas dens la blura* esclaretat deu cèu   O que harí un pin dret e haut sus ua lana D’abranon* vriulet e calorejant lo mèu O, dens un gavarrar* daurat e…

Read More

Revòltas fiscaus (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 8, 2021

Istòria Revòltas fiscaus Los Gascons n’aimavan pas pagar tròp d’impòsts. Mei d’un còp que’s susmautavan* contra los impòsts reiaus. Ací-baish, quauques uas de las susmautas*.   En 1541, lo rei Francés 1èr que voló hèr pagar la sau a las provincias tanhentas* au Gran Tòç. Bordèu que’s susmautè*. Los Bordalés que tuèn lo loctenent generau…

Read More

La cigala e la hromiga (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / février 15, 2021

La cigala e la hromiga L’estiu se n’èra anatDab l’autona daurada,E nos avè leishatSoleta dins son prat,La cigala estonadaDe non pas mei trobarMosca ne vèrme tà minjar.CalèvaPortant víver :E quin hèr shens emprontar ?La bestiòtaTota tristòtaDonc se’n vaLa hormiga trobar,La pregant de lo prestarQuauqu’un granhòt, tà subsistarDinca la primavèra ;Lo prometent que la purmèraSerà pagada, shens mancar…Mes…

Read More

41 – Países d’Estats e Eleccions (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 25, 2021

Istòria Países d’Estats e d’Eleccions   En Gasconha, Agenés, Armanhac, Astarac, Bigòrra, Bearn, Comenge, Gavardan, Labord, Marsan, Navarra, Nebosan, Quate-vaths, Ribèra-Verdun, Sola e Vasadés, qu’èran países d’Estats. Qu’ei a díser qu’èran gavidats* per ua amassada compausada de delegats deus tres ordis (clergat, noblessa, tèrç estat) de cada país. Los Estats qu’avèvan poders fiscaus e gerivan*…

Read More

40 – Gascons en America (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 4, 2021

Istòria Gascons en America Pendent las guèrras de religion, los protestants que volón crear colonias en America tà húger* las persecucions. La prumèra colonia que s’establí a Rio, au Brasil, de 1555 a 1560 mes ne s’escadó* pas. En 1562, lo capitani Joan Ribault que creè un fòrt en Florida. Que se’n tornè en França…

Read More

39 – Guèrras contra l’Espanha -10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 30, 2020

Istòria Guèrras contra l’Espanha   En Italia, lo reiaume de Naples qu’èra gavidat* per cosins deu rei de França de la Maison d’Anjou. Mes en 1442, que passè au rei d’Aragon qui serà rei d’Espanha en 1469. Que s’enseguín guèrras on participèn los Gascons, soldats plan estimats. En 1494, Carles VIII que miè en Italia…

Read More

38 – Darrèras guèrras de religion (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 9, 2020

Istòria Darrèras guèrras de religion   Lo rei de França Enric IV, lo noste Enric per tots los Gascons, que balhè las suas tèrras a la corona de França en 1607, sauv las tèrras on èra sobiran. Qu’estó assassinat a París lo 14 de mai de 1610. Lo son hilh Loís qui avèva sonque ueit…

Read More

L’atòme, qu’es aquò ? (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 2, 2020

SCIÉNCIAS L’atòme, qu’es aquò ?   L’atòme qu’ei la mei petita partida d’un còs, qu’ei a díser d’un gas, d’un liquide o d’un solide. Un Grèc, Democrites, qu’avèva imaginat de copar un irange en dus, puish en dus, puish en dus… dinc a arribar a un tròç que ne podèva pas mei copar, e que…

Read More

37 – Rei de Navarra e de França (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 12, 2020

Istòria Rei de Navarra e de França   Enric e Margalida de Navarra qu’avèvan ua hilha, Joana, qui’us succedí. Joana, vaduda* lo 16 de noveme de 1528, qu’estó neurida* a la cort de França. En 1541, a 12 ans, lo rei Francés 1èr l’obliguè a’s maridar dab lo Duc de Clèves, mes lo maridatge qu’estó…

Read More

36 – Las guèrras de religion (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 21, 2020

Istòria Las guèrras de religion   Lo rei de França, Francés 1èr (1494-1547), que tolerava las ideas navèras. Los protestants, ahardits*, que demandèn drets navèths, alavetz trobles comencèn un drin pertot. Lo protestantisme que tocava sustot letraherits*, nòbles e borgés. Lo rei seguent, Enric II, que’s morí en 1559. Catolics e protestants que’s pelegèn tà…

Read More