10-12 ans

38 – Darrèras guèrras de religion (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 9, 2020

Istòria Darrèras guèrras de religion   Lo rei de França Enric IV, lo noste Enric per tots los Gascons, que balhè las suas tèrras a la corona de França en 1607, sauv las tèrras on èra sobiran. Qu’estó assassinat a París lo 14 de mai de 1610. Lo son hilh Loís qui avèva sonque ueit…

Read More

L’atòme, qu’es aquò ? (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 2, 2020

SCIÉNCIAS L’atòme, qu’es aquò ?   L’atòme qu’ei la mei petita partida d’un còs, qu’ei a díser d’un gas, d’un liquide o d’un solide. Un Grèc, Democrites, qu’avèva imaginat de copar un irange en dus, puish en dus, puish en dus… dinc a arribar a un tròç que ne podèva pas mei copar, e que…

Read More

37 – Rei de Navarra e de França (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 12, 2020

Istòria Rei de Navarra e de França   Enric e Margalida de Navarra qu’avèvan ua hilha, Joana, qui’us succedí. Joana, vaduda* lo 16 de noveme de 1528, qu’estó neurida* a la cort de França. En 1541, a 12 ans, lo rei Francés 1èr l’obliguè a’s maridar dab lo Duc de Clèves, mes lo maridatge qu’estó…

Read More

36 – Las guèrras de religion (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 21, 2020

Istòria Las guèrras de religion   Lo rei de França, Francés 1èr (1494-1547), que tolerava las ideas navèras. Los protestants, ahardits*, que demandèn drets navèths, alavetz trobles comencèn un drin pertot. Lo protestantisme que tocava sustot letraherits*, nòbles e borgés. Lo rei seguent, Enric II, que’s morí en 1559. Catolics e protestants que’s pelegèn tà…

Read More

35 – Enric e Margalida de Lebret (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / août 31, 2020

Istòria Enric e Margalida de Lebret En 1517, Enric II de Lebret* qu’estó rei de Navarra (non demorava sonque la Navarra baisha), coprince d’Andòrra, comte de Foish, de Bigòrra e de Bearn. A la mort deu son gran pair, Alan de Lebret, en 1522, qu’eretè de las tèrras de Lebret*, çò qui hasó d’eth lo…

Read More

34 – Vath d’Aran, tèrra gascona (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / août 10, 2020

Istòria Vath d’Aran, tèrra gascona   En vath d’Aran, que s’i parla gascon. Qu’ei aquiu que vad la Garona. La vath d’Aran apartenguèva au reiaume d’Aragon. En 1175, lo rei Alfons III que balhè la vath d’Aran a Centolh de Bigòrra qui’s maridè dab ua cosia deu rei. En l’an 1201, a Luishon, Pèir II…

Read More

33 – Lo Biarn sobiran (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juillet 13, 2020

Istòria Lo Biarn sobiran Lo Duc de Gasconha que creè lo Biarn en 866. Que s’agraní per maridatges, deu vescomtat d’Auloron en 1050 e deu vescomtat deu Montanerés en 1090 e per la conquista deu parçan d’Ortès suu vescomte de Dacs.    Centolh V que decidí de non pas mes depéner deu Duc d’Aquitània. Qu’estampè…

Read More

Lo torn deu monde (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juin 29, 2020

Lo torn deu monde de Gasconha estant   Matilda Susbielles e los 3aus deu Collègi Paul-Eluard, Tarba  

Read More

32 – La patz deus aulhèrs (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juin 22, 2020

Istòria La patz deus aulhèrs En la montanha, las estivèras* èran proprietat comuna deus poblans de las vaths. Que i amassavan lenha e hasèvan pèisher* lo bestiar. Pro viste, los poblans passèn acòrdis dab los de las vaths vesias tà partatjar las estivèras*, los camins tà pujà’i e las aigas. Aqueths acòrdis asseguravan la patz…

Read More

31 – Lo reiaume de Navarra (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juin 1, 2020

Istòria Lo reiaume de Navarra La Navarra qu’èra poblada de Vascons. Carlesmanha que guerregè contra los Sarrasins e que fondè la Marca Ispanica dab comtes francs qui guardavan las vaths pirenencas. En l’an 824, Eneko Arista que vadó rei de Pampalona e l’independéncia de la Navarra qu’estó confirmada en 887.   En Gasconha, la Navarra…

Read More