8-9 ans

La Via leitosa e lo sistèma solar (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 23, 2020

La Via leitosa e lo sistèma solar   Qu’aperam univèrs l’ensemble de tot çò qui existish. 13,7 miliards d’annadas a, que veng un gran expandiment, lo Big Bang. L’univèrs qu’ei enqüèra tot petit, petit, e qu’ei ua « garbura » hèra densa e hèra cauta. Puish, l’univèrs que vad mei gran e mensh caut. Atòmes…

Read More

L’ors (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 26, 2020

L’ors   Las de chucar sons urps*, l’ors voló minjar mèu* ; A l’estanga*, l’abelha empleguè tot son hèu*. L’ors ne serà malaut, b’ac sap, mes la hartèra* Eth voló.                 De taus gents be’n coneishi jo hèra…           hi hi hi… Loiset de…

Read More

Viatjar dens l’espaci (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 5, 2020

SCIÉNCIAS Viatjar dens l’espaci   Tà viatjar sus Tèrra, que prenguem un veïcule, que botam carburant. Quan ne n’i a pas mei, que nos arrestam en ua pompa d’essença, lo plen e haut !   Per exemple, en Australia, los camions que deven rotlar longtemps sense tornar prénguer gasòli. Qu’ajustan sèrvas* pertot (en jaune sus…

Read More

Fabrica un shiulet (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 28, 2020

NATURA Shiulet Que pòts fabricar un shiulet dab l’òs d’un fruit (abricòt, ceresa, pershec, prua). Pren l’òs e freta’u sus ua pèira tà l’obrir sus un costat. Tira l’amètla* se n’ei pas boharòc* dab ua estaca* o un clau. Boha suu hiu deu horat. Aqueths shiulets que’us hèn parièr dab los copets deus aglands. Alavetz…

Read More

Lo partatge (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / août 24, 2020

Lo partatge Jo sabi un conte. Un jorn, l’Agla digoc a l’Astoret* e a l’Agaça* : ― Associem-nos ende caçar ensemble. ― Agla, coma voleràs. Autanlèu, l’Agla, l’Astoret e l’Agaça partiscón entà la caça. A sorelh cochat, avèvan dejà gahat tres cents caps de gibièr de tota raça. ― Ara, ça digoc l’Agla, s’agís de…

Read More

Eths medecins (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / août 3, 2020

Eths medecins   Eth medecin Va-plan que vegèva* un malaut Potinguejat* tanben peth sué confrair Va-mau. Aqueste que disè : « non n’a pas per dus dias. » Eth aute arresponó :  » d’aqueras maladias Eths de qui’n son tocats que’us n’ei tostemps sortits. » Jamès non s’acordèn, tostemps de dus avís. Va-plan volè sagnar* ; mes après…

Read More

L’ariçon (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juillet 27, 2020

NATURA L’ariçon                 Au casau, que trobam ariçons : ariçons de castanhas mes tanben ariçons qui corren. Que son cobèrts de hissons*. L’ariçon deu casau que drom lo dia e que caça* de nueit : vèrmis*, limacs, escargòlhs. Qu’ei l’amic deu jardinèr. En cas de dangèr que’s hica en pelòta…

Read More

L’agla e lo renard (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juillet 20, 2020

L’agla e lo renard Un jorn, l’Agla planava dens lo cèu. Lo Renard, qui l’espiava d’ençà-vath*, lo tirèc la lenga.  Mès l’Agla a de bons uèlhs. Coma un eslambret*, caijoc* suu Renard, se l’emportèc mès haut que las crums*, e lo larguèc. En bèth càiger, lo Renard cridava :   « Portatz palha !    Portatz…

Read More

Las hoas (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juin 8, 2020

NATURA Las hoas Buteo buteo en latin, buzzard en anglés, buse variable en francés, qu’a mei d’un nom en gascon, per exemple, la hoa (Gèrs), la tora (Lanas), la toda (Bearn), la buta (Vath d’Aspa), la votera (Comenge), la bissòca (Medòc) o la bossaca (Vath d’Aran).   Lo mei sovent, que pòdes véser ua hoa…

Read More

Avisa’t aus dangèrs (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / mai 25, 2020

Avisa’t aus dangèrs       Aten que sia partit lo bus avant de traversar Un còp devarat deu bus, aten que sia partit tà véser de plan los veïcules qui rotlan, e tà que los conductors te védian tanben.     Escota çò qui’s passa peu torn de tu   Sias plan atentiu aus…

Read More