Istòria

28 – Armanhac e Bearn : los hrairs enemics (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / avril 6, 2020

Istòria Armanhac e Bearn: los hrairs enemics La guèrra entre Armanhac e Bearn que comencè dab la succession de la Bigòrra. La comtessa Peironèla se maridè cinc còps. Quan se morí en 1251, lo son arrèrhilh Esquivat succedó, mes Gaston VII de Bearn reivindiquè la Bigòrra au nom de la soa hemna Matà, qui èra…

Read More

27 – La guèrra de cent ans (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 16, 2020

Istòria La guèrra de cent ans Desempuish lo maridatge d’Alienòr d’Aquitània dab Enric Plantagenêt (futur rei d’Anglatèrra), Francés e Anglo-Aquitans que’s hasèvan la guèrra pr’amor que los Anglo-Aquitans aucupavan un gran territòri, la mieitat de la França actuau. La patz regnava desempuish 1286.     En octobre de 1323, los Francés entrèn a Sent-Sardòs (qui…

Read More

26 – Los chivalièrs (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 2, 2020

Istòria Los chivalièrs Los chivalièrs combatèvan a chivau. Que seguivan un còde d’aunor qui volèva que defenossen* los praubes, las veudas e los orfalins. Que cercavan ua glòria personau en los combats e n’èran pas briga disciplinats a la guèrra. L’aprenedissatge que durava mantua annada. A 7 ans, lo dròlle que se n’anava en çò…

Read More

25 – L’ataca d’un castèth (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / février 17, 2020

Istòria L’ataca d’un castèth   Los castèths èran bastits tà deféner un parçan*. Quan i avèva guèrras, qu’èran aprovedits de viòcas*, equipats de defensas de husta* e garnisons qu’èran installadas.                            Los qui atacavan, devèvan préner los castèths los uns après los autes…

Read More

24 – L’òst a l’atge mejancèr (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 27, 2020

Istòria L’òst a l’atge mejancèr   A l’atge mejancèr, n’i avèva pas armadas regularas com au dia de uei. Lo senhor que convocava l’òst per un servici de quaranta dias. Convocar l’armada s’aperava convocar lo Ban*. Au cap deus quaranta dias, los soldats que se’n tornavan tà casa. Cada senhor qu’arribava a l’òst dab òmis…

Read More

Lo pirata Jean Lafitte (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 20, 2020

Istòria Lo pirata Jean Lafitte   Au debut deu sègle XIXau, Lafitte qu’ei un pirata deu Golfe deu Mexic qui hasèva contra-benda enter lo Mexic e los Estats-Units. Que poderé èster vadut* d’ua familha de Baiona.   Que bastí lo sué reiaume : Barataria.   En 1812, la guèrra que comencè entre los Estats-Units e…

Read More

23 – Los Anglés en Aquitània (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 13, 2020

Istòria Los Anglés en Aquitània Ducats d’Aquitània e de Gasconha qu’èran arregropats despuish l’an 1063.  En 1094, Guilhèm IX d’Aquitània que’s maridè dab Filipa, sòr deu comte de Tolosa. Un còp lo comte partit tà la crotzada, Guilhèm ataquè Tolosa en díser que la sua hemna ne devèva eretar. Qu’aucupè Tolosa de 1098 a 1100 quan lo…

Read More

22 – La justícia (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / décembre 16, 2019

Istòria La justícia   La justícia de l’Edat miejancèra* avèva tres nivèus : la justícia « baisha » qui correspondèva au tribunau de polícia de uei lo dia e qui jutjava* deus ahars dinc a 20 sòus d’esmenda, la justícia « mejana » qui correspondèva au tribunau correcionau qui jutjava* deus ahars* de 20 a…

Read More

21 – Monges e mongerias (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 18, 2019

Istòria Monges e mongerias En Gasconha, i avèva seuvas*, marescs e lanas. Tà valorar lo país e susvelhar los poblants, lo rei de França, lo Duc d’Aquitània, lo comte de Gasconha e los senhors hondèn* mongerias sus tèrras qui èran balhadas. Guilhèm Sans de Gasconha hondè*, eth medish, 10 mongerias !   Au sègle 10au,…

Read More

20 – Ua carta de costumas (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 4, 2019

Istòria (Ua carta de costumas La prumèra carta coneguda qu’ei la d’Auloron, escriuta en l’an 1080. Cartas qu’èran autrejadas* a la hondacion de sauvatèrras, castèthnaus e bastidas on èran precisats los drets deus poblants e deu senhor.   Bernat VI comte d’Armanhac autregè la carta de Castèthnau de Ribèra baisha lo 1er de noveme de…

Read More