Istòria

Cobèrta deu libe Las oposicions de l'empèri dusau

48- Prosperitat au Dusau Empèri (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 20, 2021

Istòria Prosperitat au 2au Empèri Napoleon qu’abdiquè en 1814 mes que tornè au poder tres mes, en 1815. Los navèths reis de França Loís XVIII, Carles IX e Loís-Felip 1èr ne podón manténguer la monarquia qui cessè en 1848. Lo govèrn desmonedat que creè l’impòst deus 45 centimes (per 1 Franc d’impòst, lo monde pagavan…

Read More

Minjar ger e uei (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 13, 2021

Istòria Minjar ger e uei Los nostes ajòus que minjavan e que cosinavan autament. Òc ben, mès que vòu díser ? Preïstòria L’homo erectus (òme quilhat), aqueth ominid* que vivèva enter 1,8 milions d’ans e 300 000 avant lo present, que minjava fruts, arrasics*, tubercules, ueus, cucas*, peishs… Çò qu’aimava? Lo crud, lo cueit e lo… poirit…

Read More

46- La Revolucion francesa (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / août 30, 2021

Istòria La Revolucion Francesa Lo reiaume de França qu’èra endeutat e las cuelhudas* qu’èran de las maishantas en mei d’ua provincia per causa de hred e de ploja. Lo rei Loís XVI que decidí de convocar los Estats Generaus deu reiaume qui s’amassèn en mai de 1789.   En cada provincia, las comunautats que redigín…

Read More

45 – La refòrma municipau (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juin 21, 2021

Istòria La Refòrma municipau En Gasconha, cònsols elegits cada annada peus poblans que gavidavan* las comunautats (vilas e vilatges). Los cònsols que decidivan deus ahars de la comunautat, de las finanças, de la defensa, deus mercats e de la policia tà conservar la tranquilitat deus poblans. Lo poder reiau que cercava a los conta-rotlar. Mei…

Read More

44 – Seuvas e aigas (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mai 31, 2021

Istòria Las aigas e seuvas Los bòscs servivan aus poblans tà tirar lenha* e husta* e hèr glanar los pòrcs. Que s’i copava hòrt d’arbes e los carboèrs e veirèrs que se’n servivan shens mesura. Las aigas servivan a pescar, au flotatge deu boès e aus molins. Mèstes de las aiguas e seuvas* que gerivan…

Read More

43 – Los intendents (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / avril 19, 2021

Istòria Los intendents Tà governar lo reiaume, lo rei que creè Generalitats, circonscripcions adminitrativas gavidadas* per un Intendent qui avèva poders sus l’armada, los impòsts, la justícia e l’administracion reiau. Que s’ocupava tanben deu desvolopament economic deu país. En Gasconha, que i avèvan las Generalitats de Guiana e la de Lengadòc creadas en 1552 a…

Read More

42 – Revòltas fiscaus (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 8, 2021

Istòria Revòltas fiscaus Los Gascons n’aimavan pas pagar tròp d’impòsts. Mei d’un còp que’s susmautavan* contra los impòsts reiaus. Ací-baish, quauques uas de las susmautas*.   En 1541, lo rei Francés 1èr que voló hèr pagar la sau a las provincias tanhentas* au Gran Tòç. Bordèu que’s susmautè*. Los Bordalés que tuèn lo loctenent generau…

Read More

41 – Países d’Estats e Eleccions (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 25, 2021

Istòria Países d’Estats e d’Eleccions   En Gasconha, Agenés, Armanhac, Astarac, Bigòrra, Bearn, Comenge, Gavardan, Labord, Marsan, Navarra, Nebosan, Quate-vaths, Ribèra-Verdun, Sola e Vasadés, qu’èran países d’Estats. Qu’ei a díser qu’èran gavidats* per ua amassada compausada de delegats deus tres ordis (clergat, noblessa, tèrç estat) de cada país. Los Estats qu’avèvan poders fiscaus e gerivan*…

Read More

40 – Gascons en America (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 4, 2021

Istòria Gascons en America Pendent las guèrras de religion, los protestants que volón crear colonias en America tà húger* las persecucions. La prumèra colonia que s’establí a Rio, au Brasil, de 1555 a 1560 mes ne s’escadó* pas. En 1562, lo capitani Joan Ribault que creè un fòrt en Florida. Que se’n tornè en França…

Read More

39 – Guèrras contra l’Espanha -10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 30, 2020

Istòria Guèrras contra l’Espanha   En Italia, lo reiaume de Naples qu’èra gavidat* per cosins deu rei de França de la Maison d’Anjou. Mes en 1442, que passè au rei d’Aragon qui serà rei d’Espanha en 1469. Que s’enseguín guèrras on participèn los Gascons, soldats plan estimats. En 1494, Carles VIII que miè en Italia…

Read More