Istòria

Cobèrta deu libe Las oposicions de l'empèri dusau

48- Prosperitat au Dusau Empèri (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 20, 2021

Istòria Prosperitat au 2au Empèri Napoleon qu’abdiquè en 1814 mes que tornè tres mes en 1815. Los navèths reis de França Lóis XVIII, Carles IX e Loís-Felip 1èr ne podón manténguer la monarquia qui cessè en 1848. Lo govèrn desmonedat que creè l’impòst deus 45 centimas (per 1 Franc d’impòst, lo monde pagava 1 franc…

Read More

Minjar ger e uei (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 13, 2021

Istòria Minjar ger e uei Los nostes ajòus que minjavan e que cosinavan autament. Òc ben, mès que vòu díser ? Preïstòria L’homo erectus (òme quilhat), aqueth ominid* que vivèva enter 1,8 milions d’ans e 300 000 avant lo present, que minjava fruts, arrasics*, tubercules, ueus, cucas*, peishs… Çò qu’aimava? Lo crud, lo cueit e lo… poirit…

Read More

46- La Revolucion francesa (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / août 30, 2021

Istòria La Revolucion Francesa Lo reiaume de França qu’èra endeutat e las cuelhudas* qu’èran de las maishantas en mei d’ua provincia per causa de hred e de ploja. Lo rei Loís XVI que decidí de convocar los Estats Generaus deu reiaume qui s’amassèn en mai de 1789.   En cada provincia, las comunautats que redigín…

Read More
La corsa landesa - dessenh de Dupouy

La corsa landesa (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / août 23, 2021

Istòria e tradicion La corsa landesa   La corsa landesa qu’ei un espòrt tradicionau en Gasconha. Un document de 1289 guardat aus Archius de Baiona que parla dejà de jòcs taurins. Mès a l’epòca, que dèishavan los taurs córrer per las carrèras, com a Pampalona.   Adara qu’a cambiat. Tot que’s passa en ua arena.…

Read More

45 – La refòrma municipau (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / juin 21, 2021

Istòria La Refòrma municipau En Gasconha, cònsols elegits cada annada peus poblans que gavidavan* las comunautats (vilas e vilatges). Los cònsols que decidivan deus ahars de la comunautat, de las finanças, de la defensa, deus mercats e de la policia tà conservar la tranquilitat deus poblans. Lo poder reiau que cercava a los conta-rotlar. Mei…

Read More

44 – Seuvas e aigas (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mai 31, 2021

Istòria Las aigas e seuvas Los bòscs servivan aus poblans tà tirar lenha* e husta* e hèr glanar los pòrcs. Que s’i copava hòrt d’arbes e los carboèrs e veirèrs que se’n servivan shens mesura. Las aigas servivan a pescar, au flotatge deu boès e aus molins. Mèstes de las aiguas e seuvas* que gerivan…

Read More

43 – Los intendents (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / avril 19, 2021

Istòria Los intendents Tà governar lo reiaume, lo rei que creè Generalitats, circonscripcions adminitrativas gavidadas* per un Intendent qui avèva poders sus l’armada, los impòsts, la justícia e l’administracion reiau. Que s’ocupava tanben deu desvolopament economic deu país. En Gasconha, que i avèvan las Generalitats de Guiana e la de Lengadòc creadas en 1552 a…

Read More

42 – Revòltas fiscaus (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / mars 8, 2021

Istòria Revòltas fiscaus Los Gascons n’aimavan pas pagar tròp d’impòsts. Mei d’un còp que’s susmautavan* contra los impòsts reiaus. Ací-baish, quauques uas de las susmautas*.   En 1541, lo rei Francés 1èr que voló hèr pagar la sau a las provincias tanhentas* au Gran Tòç. Bordèu que’s susmautè*. Los Bordalés que tuèn lo loctenent generau…

Read More

41 – Países d’Estats e Eleccions (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 25, 2021

Istòria Países d’Estats e d’Eleccions   En Gasconha, Agenés, Armanhac, Astarac, Bigòrra, Bearn, Comenge, Gavardan, Labord, Marsan, Navarra, Nebosan, Quate-vaths, Ribèra-Verdun, Sola e Vasadés, qu’èran países d’Estats. Qu’ei a díser qu’èran gavidats* per ua amassada compausada de delegats deus tres ordis (clergat, noblessa, tèrç estat) de cada país. Los Estats qu’avèvan poders fiscaus e gerivan*…

Read More

40 – Gascons en America (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 4, 2021

Istòria Gascons en America Pendent las guèrras de religion, los protestants que volón crear colonias en America tà húger* las persecucions. La prumèra colonia que s’establí a Rio, au Brasil, de 1555 a 1560 mes ne s’escadó* pas. En 1562, lo capitani Joan Ribault que creè un fòrt en Florida. Que se’n tornè en França…

Read More