Istòria

Lo pirata Jean Lafitte (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 20, 2020

Istòria Lo pirata Jean Lafitte   Au debut deu sègle XIXau, Lafitte qu’ei un pirata deu Golfe deu Mexic qui hasèva contra-benda enter lo Mexic e los Estats-Units. Que poderé èster vadut* d’ua familha de Baiona.   Que bastí lo sué reiaume : Barataria.   En 1812, la guèrra que comencè entre los Estats-Units e…

Read More

23 – Los Anglés en Aquitània (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 13, 2020

Istòria Los Anglés en Aquitània Ducats d’Aquitània e de Gasconha qu’èran arregropats despuish l’an 1063.  En 1094, Guilhèm IX d’Aquitània que’s maridè dab Filipa, sòr deu comte de Tolosa. Un còp lo comte partit tà la crotzada, Guilhèm ataquè Tolosa en díser que la sua hemna ne devèva eretar. Qu’aucupè Tolosa de 1098 a 1100 quan lo…

Read More

22 – La justícia (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / décembre 16, 2019

Istòria La justícia   La justícia de l’Edat miejancèra* avèva tres nivèus : la justícia « baisha » qui correspondèva au tribunau de polícia de uei lo dia e qui jutjava* deus ahars dinc a 20 sòus d’esmenda, la justícia « mejana » qui correspondèva au tribunau correcionau qui jutjava* deus ahars* de 20 a…

Read More

21 – Monges e mongerias (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 18, 2019

Istòria Monges e mongerias En Gasconha, i avèva seuvas*, marescs e lanas. Tà valorar lo país e susvelhar los poblants, lo rei de França, lo Duc d’Aquitània, lo comte de Gasconha e los senhors hondèn* mongerias sus tèrras qui èran balhadas. Guilhèm Sans de Gasconha hondè*, eth medish, 10 mongerias !   Au sègle 10au,…

Read More

20 – Ua carta de costumas (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / novembre 4, 2019

Istòria (Ua carta de costumas La prumèra carta coneguda qu’ei la d’Auloron, escriuta en l’an 1080. Cartas qu’èran autrejadas* a la hondacion de sauvatèrras, castèthnaus e bastidas on èran precisats los drets deus poblants e deu senhor.   Bernat VI comte d’Armanhac autregè la carta de Castèthnau de Ribèra baisha lo 1er de noveme de…

Read More

19 – Vilas e vilatges (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 21, 2019

Istòria Vilas e vilatges   A l’epòca deus Romans, lo monde que vivèvan a l’entorn de las villae esparriscladas* en lo parçan. Quan se bastín glèisas o castèths, lo monde que s’arregropèn en quauques maisons. Atau, lo vilatge de L’Arromieu dens lo Gèrs estó creat en l’an 1080 a costat de la cabana d’un ermita.…

Read More

18 – Las crotzadas (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / octobre 7, 2019

Istòria Las crotzadas Los Turcs que guerrejavan contra l’empèri crestian d’Orient. En l’an 1071, que conquistèn Jerusalèm e empachèn lo romivatge*. Alavetz, lo Papa Urban, qui èra a Clarmont d’Auvèrnha, prediquè en 1095 la desliurança de Jerusalèm. Autanlèu, monde de tots país que partín. Qu’obtengón la remission deus lors pecats, e los lors bens qu’estón…

Read More

17 – Ua Gasconha navèra (10 – 12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 23, 2019

Istòria Ua Gasconha navèra   Après la batalha de la Castela de 1036, los ducats d’Aquitània e de Gasconha estón arregropats e gavidats* peu Duc Gui-Jaufré. Los Gascons n’ac volón pas e la Gasconha que cambiè.   Lo Biarn qui èra luenh de Bordèu miè ua politica autonòma. Per maridatges, que s’estaquè* las vescomtats d’Auloron,…

Read More

16 – La Glèisa en Gasconha (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 2, 2019

Istòria La Glèisa en Gasconha La cristianizacion de la Gasconha que comencè au sègle 4au per missionaris venguts d’Africa e de Siria : Sever, Clar, Lupèrc, Orens, Saturnin, qui balhèn la sua especificitat a la Glèisa gascona. Bèth temps a, lo crisme qu’arremplaçava la crotz en las glèisas. Batias* que’s hasèvan per trempèra* e non pas…

Read More

15 – La reconquista (10-12 ans)

Par Anna-Pèire / août 19, 2019

Istòria La reconquista En l’an 711, los Sarrasins qu’arribèn en Espanha e conquistèn lo reiaume Visigòt, manca Asturias e vaths pirenencas. En l’an 721, qu’estón batuts peu Duc Audon (o Eudes) d’Aquitània a la batalha de Tolosa. Mes en passar peu pòrt de Roncesvaus, qu’arribèn a Peitius on estón arrestats per las armadas deu Duc…

Read More