Natura

Lo mosquit (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juin 14, 2021

NATURA Lo mosquit   Lo mosquit qu’ei sus tèrra desempuish mei de 50 milions d’annadas. B’ei a díser qu’an picat los quites dinosaures ! Se vòs trobar un endret sus tèrra shens mosquit, que cau qu’anes tà l’Antartic, tot capsús.   Lo mascle qu’ei petit, dab alas que semblan a plumas, silenciosas. Que minja lo…

Read More

Las sasons (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / mai 24, 2021

NATURA Las sasons Sus la Tèrra, que hè calor, un pauc e pas tròp. Pr’amor la Tèrra que recep l’energia, la lutz deu Sorelh, un pauc e pas tròp.     La Tèrra  ne recep pas la medisha energia pertot ni a cada moment de l’annada. A l’equator, la lutz que travèrsa un pauc d’atmosfèra…

Read More

Lo Desman, un animau d’a nosta (5-7 ans)

Par Anna-Pèire / janvier 11, 2021

NATURA Lo desman Adiu, E’m reconeishes ? Que soi de la familha deu bohon. De vertat, que m’apèri desman. Los Francés que m’apèran tanben arrat-trompeta pr’amor lo men nas que’s sembla a ua trompa. N’ei pas entà trompetar, mes entà cercar insèctes e vèrmis* qui viven dens los gravèrs* deus arrius. Qu’èi las patas palmadas entà…

Read More

Fabrica un shiulet (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 28, 2020

NATURA Shiulet Que pòts fabricar un shiulet dab l’òs d’un fruit (abricòt, ceresa, pershec, prua). Pren l’òs e freta’u sus ua pèira tà l’obrir sus un costat. Tira l’amètla* se n’ei pas boharòc* dab ua estaca* o un clau. Boha suu hiu deu horat. Aqueths shiulets que’us hèn parièr dab los copets deus aglands. Alavetz…

Read More

La marmòta (5-7 ans)

Par Anna-Pèire / septembre 7, 2020

NATURA La marmòta   Que soi la marmòta qui cor per las pradas de la montanha. Tot lo dia, que mingi flors shucosas* e ièrba grassa. Dab las autas marmòtas que hèm espòrt : corsa e bòxa.  Lo vrèspe que hèi lo cluc*. Quina bèra vita ! Que’m cau ocupar deus marmotons e preparar la tuta…

Read More

Las aglas deus Pirenèus (5-7 ans)

Par Anna-Pèire / août 17, 2020

NATURA Las aglas deus Pirenèus Dens los Pirenèus, que pòts véser tres aglas : l’agla botada, l’agla deu Bonelli e l’agla reau.       L’agla botada qu’ei petita coma ua hoa (1 mètre d’envergadura). Que demora dens los bòscs. Que canta e torna cantar cuih cuih cuih.       L’agla deu Bonelli qu’ei…

Read More

L’ariçon (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juillet 27, 2020

NATURA L’ariçon                 Au casau, que trobam ariçons : ariçons de castanhas mes tanben ariçons qui corren. Que son cobèrts de hissons*. L’ariçon deu casau que drom lo dia e que caça* de nueit : vèrmis*, limacs, escargòlhs. Qu’ei l’amic deu jardinèr. En cas de dangèr que’s hica en pelòta…

Read More

Las hoas (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / juin 8, 2020

NATURA Las hoas Buteo buteo en latin, buzzard en anglés, buse variable en francés, qu’a mei d’un nom en gascon, per exemple, la hoa (Gèrs), la tora (Lanas), la toda (Bearn), la buta (Vath d’Aspa), la votera (Comenge), la bissòca (Medòc) o la bossaca (Vath d’Aran).   Lo mei sovent, que pòdes véser ua hoa…

Read More

Los clucs (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / février 3, 2020

NATURA Los clucs — E coneishes los clucs ? — Benlèu. N’ac sèi pas. — Que pensi que tiò. Qu’ei un harri, un crepaut petitòt (3,5 cm), marron, vorruguejat*. Que’us entenes per la campanha se t’estremas* de las vilas e deus vilatges. D’abriu a seteme, que cantan tota la neit, sense estangà’s*, ua sola nota cada…

Read More

Ecombrament suu hiu (8-9 ans)

Par Anna-Pèire / décembre 9, 2019

NATURA Encombrament suu hiu Los gafets que son a l’escòla. Las huelhas jaunejan*, las huelhas huelhviròlan*… Qu’ei l’òra. Jo, Doat l’aurangleta*, que senti lo hred. E qui ditz ivèrn, ditz que n’i aurà pas mei nat insècte volant a minjar. Que vòi partir. Que consulti los amics suu hiu deu telefòne. — Hòu tira’t deu…

Read More