Istòria geo.
Los Hominina de la preïstòria (8-9 ans)
Istòria Los Hominina de la Preïstòria La Preïstòria qu’ei lo periòde qui comença dab l’aparicion deus prumèrs èstes umans sus tèrra milions d’annadas a, e que s’acaba dab l’invencion de l’escritura 5000 ans a. En purmèr, l’òme qu’apareish en Africa. Ne sembla pas enqüèra a l’òme d’uei. Que sembla mès a un monard. Qu’aperam ominides,…
Enric de Tolosa-Lautrec (8-9 ans)
Istòria Eric de Tolosa-Lautrec Que vad en 1864 a Albi. A 10 ans, que cad malaut e los sons òsses de la cama que’s copan com si èran de veire. Lo 30 de mai de 1878, que trabuca e que tomba. Qu’a lo femur esquèr brigalhat, alavetz ne creish pas plan e que’n demora camas…
Los camins de Sent-Jacme de Compostèla (8-9 ans)
Istòria Los camins de Sent-Jacme de Compostèla Sent-Jacme de Compostèla qu’ei ua vila d’Espanha. Despuish l’an 900, los romius d’Euròpa tota que i van a pè o a chivau tà dar las gràcias a Sent-Jacme. Lo viatge perilhós que durava mès d’un mes. Los romius que passavan per camins on s’arregropavan tà viatjar amassa. Que…
Lo pic de Mieidia de Bigòrra (8-9 ans)
GEOGRAFIA Lo Pic de Miedia de Bigòrra Lo Pic de Mieidia qu’ei ua de las montanhas mes granas deus Pirenèus. Que mesura 2 876 mètres de haut. Despuish lo som, quan n’i a pas nat crum, que podem véder lo Gran Tòs a Biarritz e los monts d’Arièja. Au som, que i a un observatòri…
Lo noste Enric (10-12 ans)
Istòria Lo noste Enric Lo noste Enric que vad au castèth de Pau en 1553. Son pair que’u freta los pòts dab alh e qu’u balha ua gotèta de Juranson. Atau, Enric que serà hòrt! A la mort de la mair, Joana de Labrit, en 1572, Enric qu’ei coronat rei de Navarra. Puish, après las…
Los crits tà hèr trabalhar las bèstias (5-7 ans)
Istòria Coma hèr trabalhar las bèstias Gèr, a la bòrda, que trabalhàvam dab bèstias, sustot dab lo can e lo bueu (o la vaca). Tà’us balhar las consignas, qu’emplegàvam quauquas expressions. A còps quan guardàvam las vacas, qu’escapavan. Alavetz que disàvam au can : « A tu ! pica ! vè-i ! » « Gaha…
Los crits tà cridar las bèstias (5-7 ans)
ISTÒRIA Coma cridar las bèstias? Quan la mair te crida tà minjar, qu’ei aisit. Que’u cau sonque díser lo ton petit nom. Mes coma cridar las garias o los guits? Tots de la medisha faiçon? Que venguerén tots, non? Los Gascons qu’an mots diferents: Entà las vacas: « ça-i, ça-i ; tèè » (viens, viens,…
Finança 5: a qué serveish ua banca?
Finança A qué serveish ua banca? Ua banca qu’ei ua enterpresa qui tien a dia los comptes bancaris deus sons clients. La banca qu’aumenta lo montant deu compte cada còp que versam moneda sus aqueste. Au contra, cada còp que hèm ua despensa, lo montant deu compte qu’ei baishat. La banca que horneish tanben instruments…
Finança 4: La consomacion qu’ei aquò? (10-12 ans)
Finanças Lo consum Lo consum, qu’ei çò qui utilizam entà contentar los nostes besonhs. Per exemple, que consumim aiga entà béver e lavà’s, pelhas entà vestí’s, electricitat o gas entà cauhà’s, estilos entà escríver… En ua familha, daubuas consomacions que còstan car: l’alimentacion, lo cauhatge de l’ostau, los transpòrts e los servicis com las asseguranças.…
Finança 3: Lo budgèt (10-12 ans)
Istòria Lo budgèt Establir un budgèt, qu’ei hèr duas listas (las presas e mesas) dens un medish tablèu. D’un costat, la moneda que recebem (las recèptas); de l’aute costat, la moneda emplegada entà obténguer quaucom (las despensas), pendent un medish periòde de temps (1 mes, 1 trimèstre o 1 an). Coma obténgues moneda? Que pòt…