Sciéncias o Trucs
1 – La matèria, qu’ei aquò? (9-11 ans)
SCIÉNCIAS 1 – La matèria, qu’ei aquò? Qu’aperam matèria tot çò qui compausa lo noste univèrs: los planetas, las estelas… tots los objèctes coma un calhau, ua borsa de plastic, ua cadièra, un estilo, ua veitura… tots los èstes coma ua flor, un can, un òme… E l’aiga e l’aire tanben. Que son compausants…
Las sasons (8-9 ans)
NATURA Las sasons Sus la Tèrra, que hè calor, un pauc e pas tròp. Pr’amor la Tèrra que recep l’energia, la lutz deu Sorelh, un pauc e pas tròp. La Tèrra ne recep pas la medisha energia pertot ni a cada moment de l’annada. A l’equator, la lutz que travèrsa un pauc d’atmosfèra…
La Tèrra que vira a l’entorn deu Sorelh (8-9 ans)
La Tèrra que vira a l’entorn deu Sorelh En 280 avant Jèsus Crist, un Grèc, Aristarc de Samos, qu’imagina la Tèrra que vira a l’entorn deu Sorelh, mès ne’u pòt pas provar. En 1553, Nicolau Copernic hè calculs qui demostra l’eliocentrisme (centrat sus Èlios, lo Sorelh en grèc) e Galilèu qu’ac confirma dab un…
Lo còs (5-7 ans)
SCIÉNCIAS Lo còs Qu’avem un sarròt de mots entà parlar deus dits : Dit poç : pogar ; cracapedolh, clacapedolh, matapiòcos [écrase-pou] ; arrapa-quan-pòt [attrape quand il peut] Dit indici : dit segond ; lecatopins [lèche-pots], lecapadena [lèche-poêle] ; escarratopia, curatopia [récure-pot] ; gosta-la-saussa [goute la sauce] ; dit shucader [doigt à sucer] ;…
La Via leitosa e lo sistèma solar (8-9 ans)
La Via leitosa e lo sistèma solar Qu’aperam univèrs l’ensemble de tot çò qui existish. 13,7 miliards d’annadas a, que veng un gran expandiment, lo Big Bang. L’univèrs qu’ei enqüèra tot petit, petit, e qu’ei ua « garbura » hèra densa e hèra cauta. Puish, l’univèrs que vad mei gran e mensh caut. Atòmes…
L’atòme, qu’es aquò ? (10-12 ans)
SCIÉNCIAS L’atòme, qu’es aquò ? L’atòme qu’ei la mei petita partida d’un còs, qu’ei a díser d’un gas, d’un liquide o d’un solide. Un Grèc, Democrites, qu’avèva imaginat de copar un irange en dus, puish en dus, puish en dus… dinc a arribar a un tròç que ne podèva pas mei copar, e que…
Viatjar dens l’espaci (8-9 ans)
SCIÉNCIAS Viatjar dens l’espaci Tà viatjar sus Tèrra, que prenguem un veïcule, que botam carburant. Quan ne n’i a pas mei, que nos arrestam en ua pompa d’essença, lo plen e haut ! Per exemple, en Australia, los camions que deven rotlar longtemps sense tornar prénguer gasòli. Qu’ajustan sèrvas* pertot (en jaune sus…
Lo torn deu monde (10-12 ans)
Lo torn deu monde de Gasconha estant Matilda Susbielles e los 3aus deu Collègi Paul-Eluard, Tarba
4- Avisa’t aus dangèrs (8-9 ans)
Seguretat rotèra Avisa’t aus dangèrs Aten que sia partit lo bus avant de traversar Un còp devarat deu bus, aten que sia partit tà véser de plan los veïcules qui rotlan, e tà que los conductors te védian tanben. Escota çò qui’s passa peu torn de tu Sias plan…
3- Prudéncia e visibilitat (8-9 ans)
Seguretat rotèra Prudéncia e visibilitat Demora vededer quan hè escur Quan i a mensh de lutz, los conductors ne si veden pas autan plan. Pega bendas retroreflectoras suus vestits e suu cartable. Sort de la veitura deu costat deu trepader …