La moneda existís despuish totjorn?
A la preïstòria, la moneda n'existiva pas enqüèra. Los òmes e las hemnas qu'escambiavan enter eths çò qui avèvan: que parlam de tròc o d’escambi. A còps, qu’emplegavan coscolhas, sau, ambre, pèiras preciosas, bestiar, cacau... Tot lo long deus sègles –e un pauc pertot dens lo mond– los quites esclaus que podèvan tanben servir de moneda d'escambi.
Au sègle VIIau ab. J-C, los Grècs qu'inventèn las prumèras pèças metallicas. Puish, despuish l'empèri roman dinc a uei, que i avoc nombrosas monedas a noste: sòu d'aur, dinèr, liura, franc, loïs d'aur, napoleon, franc (un còp de mès), euro. A la debuta deu sègle XIXau, que creèm la Banca de França. Era sola qu'avèva lo dret de fabricar bilhets de banca.
Uei que i a 195 païses dens lo mond. Cadun qu'a la sua moneda o quasi. En Euròpa, 20 païses qu'emplegan la medisha moneda: l'euro. Que son: Alemanha, Àustria, Belgica, Chipre, Croàcia, Eslovaquia, Eslovènia, Espanha, Estònia, Finlàndia, França, Grècia, Irlanda, Itàlia, Letònia, Lituània, Luxemborg, Malta, Païses Baishs, Portugau. Totas las pèças en euros qu'an ua fàcia europèa e ua fàcia especifica au país d'origina. Los bilhets que son identics per tota la zòna euro.
La màger part de las monedas que s'escàmbian las uas en per los autes. Lo prètz d'ua moneda cap a ua auta que's ditz lo «taus de cambi».
Clica ací tà véser quauques exercicis e jogar dab la moneda (que's pòt telecargar):moneda_euro
Vocabulari
cacau: cacao
coscolha: coquillage
dinèr: denier (époque romaine)
en per: contre, en échange de (les uas en per las autas: les unes contre les autres)
liura: livre (en France utilisée de 781 à 1795)
loïs d'aur: louis d'or (utilisé entre 1643 et 1789, pendant le règne des 4 rois : Louis XIII, Louis XIV, Louis XV et Louis XVI)
moneda: çò que balham entà crompar quaucom o çò que recebem quan venem quaucom.
tròc : escambi de bens (objècte, neuritud, vestit...) enter duas personas sense utilizar moneda.