Los aigats
Quan plau, la pluja qu'alimenta las jaças freaticas; atau, lo sòu qu'a resèrvas d'aiga tà las temporadas secas. Totun, quan son tròp pleadas, l’aiga ne pòt pas mes entrar e que pòt provocar un aigat. Qu’ei com quan hicas ua esponja seca hens aiga. Tot prumèr, l’esponja se plea d’aiga puish l'aiga que passa per dessús.
Totun, la màger part deus aigats que venguen deus arrius qui’s plean d’aiga après ua plojassa. Los arrius que desbòrdan e l’aiga que cor suus camps alentorn. A còps, l’aiga que pòt devarar deus monts, cargà’s de la tèrra deus camps sus penents e atraversar a hum un vilatge ou ua vila en gastar los camins, los ostaus e tot çò que tòca, en deishar hanga apielada pertot. Ne duran pas aqueths aigats mès que hèn grans domaus.
Que podem disminuir los domaus deus aigats en plantar arbres tà hèr bòscs, en plantar sègas a l’entorn deus camps, en rénder lo lors anars naturaus aus arrius qui quiraulejan dens la natura en lòc de'us har tirar dret, en esvitar de bastir maisons o grans magazins dens las zònas d’espandida naturau de l’aiga. Que podem esvitar aqueths aigats en construsir pasheiras. En França, que i a 9000 km de pasheiras tà protegir las tèrras deus aigats d'arrius o de flumes. Par exemple, que i avó grands aigats a Bordèu. Desempuish la construccion de las pashèiras, que son escàs.
Vocabulari
a hum: à toute vitesse
aigat: inondation
esponja: éponge
hanga: boue
jaça freatica: nappe phrétique (partie du sol saturée en eau)
pasheira: digue
quiraulejar, tortejar: sinuer
sèga: haie