Los glacèrs
Quan hè hred, la nèu qui s’apièla au som de las montanhas que’s transfòrma en glaç. Com pesa hèra, lo glaç que devara a tot doç de la montanha en curar las vaths. Lo glacèr qu’avança cada dias de quauques centimètres.
Lo glacèr que pòt vàder mès gran o mès petit. Quan la temperatura ei positiva (mès grana que 0°C), lo glacèr que perd aiga qui alimenta alavetz los arrius. Quan neva e que lo glacèr non perd pas aiga, lo glacèr que s’espandeish. Quan s’escapa mès d’aiga deu glacèr que non cad nèu, lo glacèr que recula.
En curar la vaths, lo glacèr que possa davant eth tèrra e calhaus: qu’ei la morena. Lo platèu de Lanamesa qu’ei ua morena possada peus glacèrs qui an devarat deus Pirenèus.
Lo circ de Gavarnia qu’ei estat curat per un glacèr.
Los mès grans glacèrs que son au pòle nòrd e au pòle sud pr'amor que son endrets hèra hreds. Los glacèrs qu’avançan dens la mar e que’s copan en tròces. Que son los icebèrgs qui flòtan sus la mar e honen chic a chic.
Mès de 90 % d'un icebèrg qu’ei devath l’aiga. Qu’ei un dangèr taus vaishèths. Atau, lo Titanic que s’ahoní après aver tocat lo devath d'un icebèrg.
La banquisa qu'ei l'estenuda de glaç qui's forma a la susfàcia de la mar o d'ua esteunda d'aiga quan hè hred. La qui’s fòrma a l’entorn deus pòles, qu’ei aiga salada qui torra.
Vocabulari
ahoní's: couler, sombrer
apielà's: s'amonceler
curar, vueitar: creuser, évider
espandí's: s'étendre
morena: moraine
torra: geler