Mercuri
Conéisher los planetas deu sistèma solar: quate de ròcas (que disem planetas tellurics), dus de gas, dus de glaç.
Episòdi 1: Mercuri
Talha de Mercuri per rapòrt a la Tèrra
Mercuri qu’ei lo planeta mès pròche deu Sorelh. E qu’ei lo mès petit deu sistèma solar: 3 còps mens gròs que la Tèrra. Que vira viste au torn deu Sorelh (170 000 km/h), mes que vira tot shuau sus eth medish. Atau, a la Tèrra, que’u cau 365 jorns tà virar au torn deu sorelh e a Mercuri, que’u cau sonque 88 jorns. La Tèrra que vira sus era medisha en 1 jorn e Mercuri que bota 59 jorns.
Mercuri qu’ei heit de ròcas dab un bèth nuclèu de hèr. Au començament de la sua vita (4 miliards d’annadas a), asteroïdes que cajoc sus Mercuri en deishar gran cratèrs coma «Caloris» (1 550 km de diamètre). De mès, un en·hrediment que creèc granas penas (mès de cent km).
Mercure n’a pas vertadèrament d'atmosfèra. Alavetz, ne’s pòt pas deféner contra los arrais deu Sorelh ni guardar la calor. Lo jorn que hè calor (dinc a 430°C) e la nueit que torra (dinc a -180°C). Ne poirem pas víver sus un tau planeta.
Vocabulari
hèr: fer
nuclèu: noyau
pena: falaise
torrar: geler