Neptun
Conéisher los planetas deu sistèma solar: quate de ròcas (que disem planetas tellurics), dus de gas, dus de glaç.
Episòdi 8: Neptun
Neptun qu'ei lo darrèr planeta deu sistèma solar, lo ueitau a partir deu Sorelh, après Mercuri, Vènus, Tèrra, Mars, Jupitèr, Saturne e Uranus. Neptun qu’ei lo nom deu dieu roman de las aigas, las honts e las mars.
Qu'ei a 4,5 miliards de km deu sorelh; que caleré viatjar dab ua fusada pendent 12 ans tà l’anar visitar. Ne la podem pas véser dens lo cèu. Que l’avem descobèrt en 1846 mercés a calculs matematics pr’amor Uranus, lo planeta setau, que muda coma s’èra atirat per un còs massiu (justament Neptun).
Que l’aperam giganta de glaç (coma Uranus) pr’amor la sua temperatura qu’ei -214°C. Fred, non? La sua atmosfèra qu’ei compausada d’aiga, d’amoniac e de metan; d’alhors qu’ei lo metan que’u balha la sua color blu pregond. Qu’a tanben vents hèra poderós, ne’s cau pas apressar.
A mieidia, la lutz qu’ei febla, coma un sococ sus Tèrra.
Neptun que vira sus eth medish mès viste que la Tèrra: ua jornada que dura 16 òras. Coma ei luenh deu Sorelh, que’u cau 165 ans tà hèr un torn sancèr.
Qu’a sheis anèths e tretze luas. Ua de las luas, Triton, que possedís guèisers que projèctan materiaus glaçats a mès de ueit quilomètres de haut dens l'atmosfèra era medisha glaciau.
Vocabulari
guèiser: geyser
mudar: se déplacer