Articles balisés ‘meteo’

NATURA Las dunas La mar que pòrta sable sus la plaja. Puish, lo vent que’u s’empòrta de cap a las tèrras. Quan encontra un obstacle com bruishons ou arbes, lo sable que s’apièla au pè. La pièla de sable que vad de mès en mès grana dinc a formar ua duna o ròca com disen los…

NATURA Los glacèrs   Quan hè hred, la nèu qui s’apièla au som de las montanhas que’s transfòrma en glaç. Com pesa hèra, lo glaç que devara a tot doç de la montanha en curar las vaths. Lo glacèr qu’avança cada dias de quauques centimètres. Lo glacèr que pòt vàder mès gran o mès petit.…

NATURA Lo vent Dens l’atmosfèra, l’aire que muda*. La rotacion de la Tèrra e la diferéncia de calor dens l’aire (los anticiclònes) que hèn lo vent. Que balham noms aus vents tà’us reconéisher e parlar d’eths. Lo vent Alisi que boha en direccion de l’Equator. Los batèus de velas que se’n servivan tà avancar. Quan…

NATURA L’auratge Los auratges que’s fòrman dens los crums aperats Cumulonimbus. Aquestes crums que son hèra hauts en altitud. Quan lo baish deu crum ei caut e cargat d’umiditat e lo som hred e eishuc*, que’s crea un corrent qui mia gotètas d’aiga deu baish deu crum de cap au som. Quan la temperatura deu…

NATURA La ploja La ploja qu’ei hèita de gotètas d’aiga qui caden deus crums*. Que’s fòrma quan aire caut encontra aire hred. L’aire caut mei leugèr e cargat de vapors d’aiga, que puja dens l’atmosfèra. En altitud, que s’enhredeish e la vapor d’aiga e’s transfòrma en gotètas de mei en mei bèras qui caden en…

NATURA La nueit e lo dia La Tèrra qu’ei ua bòla, ua esfèra qui vira sus era medisha en 24 òras.     Qu’ei lo dia deu costat qui recep los arrais deu sorelh. Qu’ei la nueit deu costat qui demora a l’ombra.      Pendent la jornada, que veses lo sorelh qui’s desplaça dens…

NATURA Los crums Lo cicle de l’aiga Lo sorelh que rescauha l’aiga deus oceans qui’s transfòrma en gas per evaporacion. Que parlam de vapor d’aiga. Que’s passa la madeisha causa quan hèm borir aiga dens ua casseròla. L’aiga que’s transfòrma en vapor qui puja. Se hicam un cobertís* dessús, la vapor que’s transfòrma en aiga…

NATURA Los oceans o las mars granas Los oceans qu’arrepresentan lo 70,8 % de la susfàcia de la Tèrra. L’aiga deus oceans qu’ei salada e qu’ei tostemps en movement. Au hons deus oceans, corrents d’aiga que’s corren. Lo Gulf Stream, qu’ei un corrent d’aiga cauda qui arriba de las Caribas enlà, passa per l’America deu…

NATURA Los volcans Lo mantòl de la Tèrra qu’ei hèit de ròcas a ua temperatura de 3 000 grads. L’activitat de las placas tectonicas que permet ad aqueras ròcas de traucar la crosta de la Tèrra e d’arribar a la susfàcia. Qu’ei lo magma. Quan se tuman las placas tectonicas, lo magma que puja e que…

NATURA La formacion de las montanhas   Las placas tectonicas qui flotejan suu màntol de la tèrra que’s tuman* quan s’encontran.   Se ua placa tectonica passa devath ua auta mes dura, la placa de dessús que’s plega e que’s suslhèva tà formar ua montanha. Bèths còps, que son montanhas qui an ua activitat volcanic…